فرصت ها و چالش های آموزش مجازی برای دانش آموزان، والدین و سازمان

این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)
چالش های پیاده سازی آموزش الکترونیکی در سازمان چالش های پیاده سازی آموزش الکترونیکی در سازمان

تجربه آموزش غیر حضوری و ابزارهای مربوط به فناوری اطلاعات برای تدریس دانشجویان یکی از اهداف آموزشی است که در ایام کرونا نقش مؤثری را ایفا کرده است و می‌توان گفت پس از گذشت یک سال و نیم از زمان شیوع ویروس کرونا، آموزش الکترونیکی مهم‌ترین وجه آموزشی در شرایط کنونی به‌حساب می‌آید.

از روزی که ویروس کرونا پایش را به زندگی بشر گذاشت، حدودا یک سالی می گذرد و در این مدت مراکز و بخش‌های بسیاری به تعطیل شدند، اما دانشگاه‌ها بیشتر از بخش‌های مختلف این تعطیلی‌ها را به چشم دیدند و حوزه آموزش کشور در این مدت چالش های بسیاری را تجربه کرده است.

از نخستین روز شیوع ویروس کرونا در کشور، آموزش حضوری در دانشگاه ها ملغی و دانشجویان با سبک و سیاق جدیدی از آموزش رو به رو شدند؛ روش جدیدی که با خود چالش های بسیاری هم به همراه داشت. به هر ترتیب ترم گذشته با این روش سپری شد و ترم اول سال جدید تحصیلی نیز باز در سایه ویروس کرونا با شیوه مجازی ادامه پیدا کرد.

اگر چه ایجاد دانشگاه‌های مجازی از مدت‌ها قبل در بسیاری از دانشگاه‌های جهان به طبع آن در ایران آغاز شده بود اما با شیوع ویروس کرونا و لزوم رعایت دستورالعمل‌های بهداشتی و دوری از تجمعات به یک‌باره روند تبدیل فضای آموزش سنتی به سمت آموزش مجازی با شتاب بیشتری دنبال شد که در ابتدا به دلیل فراهم نبودن زیرساخت‌های مناسب، مشکلاتی را به وجود آورد.

با وجود آنکه آموزش‌های مجازی در دانشگاه‌ها در مقایسه با روش‌های سنتی مزایای قابل‌توجهی دارد اما تجربه اندک در زمینه فناوری و آموزش الکترونیکی، پشتیبانی نامناسب و خستگی فراگیر در حین دوره آموزش الکترونیکی از جمله موانعی است که دانشجویان بر آن‌ها تأکید دارند.

در  این خصوص دیدگاههای مختلفی هنر در خصوص آموزش مجازی بین دانشجویان و استادان دانشگاه وجود دارد که نیازمند یک رویکرد آسیب‌شناسانه است.

رقابت تحصیلی در آموزش مجازی کم‌رنگ‌تر است

دانشجوی رشته دامپزشکی دانشگاه آزاد اسلامی چهارمحال و بختیاری، دسترسی آسان به کلاس‌های درسی را از مزیت‌های آموزش مجازی عنوان کرد و گفت: از دیگر مزیت‌های این نوع آموزش این است که می‌توان فایل‌های تدریس شده را ضبط کرد و آن‌ها را به دفعات و در هر زمان دلخواه استفاده کرد.

علی مهرابی با بیان اینکه هر چند سیستم‌های آموزش مجازی معایبی نیز به همراه داشته است که بیشتر از مزیت‌های آن است، افزود: یک نمونه از این معایب، قطعی مکرر صدای استاد در هنگام تدریس است و دیگر اینکه شاید امکان دسترسی به یک سیستم پر سرعت و قوی برای همه میسر نباشد.

وی تصریح کرد: کلاس‌ها در زمان استاندارد ارائه نمی‌شوند و از آنجایی که در آموزش مجازی دانشجو و استاد حضور فیزیکی ندارند و فقط با نگاه کردن به صفحه‌نمایش رایانه یا گوشی همراه می‌توان به مباحث ارائه شده در هنگام تدریس دسترسی داشت، خیلی سریع هم دانشجو و هم استاد خسته می‌شوند.

مهرابی ادامه داد: جزواتی که استادان بارگذاری می‌کند به‌طور معمول از کیفیت بالایی برخوردار نیستند و یک بخش جزئی از مطلب را پوشش می‌دهد و در بعضی موارد نیز امکان جابه‌جایی صفحات مقدور نیست و اذیت کننده می‌شود.

این دانشجوی رشته دامپزشکی یادآور می‌شود: در کلاس‌های حضوری اگر استاد قصد داشت شکلی را رسم کند و یا توضیح دهد دانشجویان را متوجه مطلب می‌کرد ولی کلاس‌های آنلاین این امکان را ندارد.

وی درباره وضعیت دروس کارگاهی و آزمایشگاهی در دوران کرونا و تمرکز بر آموزش مجازی گفت: به‌عنوان مثال درسی مانند آناتومی که برای رشته دامپزشکی درس اختصاصی به شمار می‌رود در زمانی که کلاس‌ها به‌ صورت حضوری برگزار می‌شد، هر جلسه آن بیشتر از پنج ساعت به طول می‌کشید و در کل درس سنگینی بود اما با شروع کلاس‌های مجازی، استاد در بازه زمانی ۴۵ دقیقه  توضیحات مختصری در خصوص مباحث مربوطه ارائه می‌کند که در بیشتر مواقع بازدهی مناسبی ندارد.

وی به میزان یادگیری در آموزش مجازی نیز اشاره کرد و افزود: در کلاس‌هایی که دانشجو به‌ صورت فیزیکی حضور پیدا می‌کند یادگیری بالاتر است در حالی‌که در کلاس‌های آنلاین، ممکن است صدای استاد واضح نباشد یا به خاطر قطعی اینترنت و فعال نشدن به موقع میکروفن، سوال دانشجو بی‌جواب بماند و از طرفی در آموزش حضوری، یادگیری چشمی وجود دارد و ارتباط کلامی با استاد نیز هوشیاری بیشتری برای دانشجو ایجاد می‌کند که این موارد در آموزش مجازی نقش چندانی ندارند.

مهرابی درباره ایجاد زمینه‌های رقابتی در آموزش مجازی و تاثیر آن در موقعیت تحصیلی دانشجویان تصریح کرد: به طور قطع رقابت سازنده بین دانشجوها می‌تواند بستر مناسبی را برای موفقیت و پیشرفت آن‌ها فراهم کند و زمانی که دوست شما در کلاس به سوال استاد جواب درست می‌دهد می‌تواند این انگیزه‌ای را در شما ایجاد کند تا تلاش بیشتری داشته باشید ولی این رقابت در کلاس‌های مجازی بسیار کم‌رنگ‌تر است.

وی درخصوص راه‌های بهبود یادگیری در آموزش مجازی گفت: استادان می‌توانند از ویدیو کنفرانس استفاده کنند یا بخشی از طرح درس را به دانشجویان محول کنند و همچنین می‌توانند از دیگر بسترهای مجازی برای برگزاری کلاس‌ها به ‌صورت زنده استفاده کنند تا دانشجویان نیز مشارکت بیشتری در فرآیند آموزش داشته باشند.

برای بهبود آموزش مجازی، مشکلات ساختاری اینترنت نیازمند بازنگری است

مهمترین چالش های پیش روی آموزش در شرایط حال حاضر را مشکلات ساختاری و مربوط به پهنای اینترنت در کشور دانست و به ایسنا، گفت: مشکلات مربوط به آموزش در چند گروه تقسیم بندی می شود که مهمترین آن ضعف ساختاری در اینترنت است.

وی با بیان اینکه کرونا فصل جدیدی در مسایل مختلف باز کرده است، تصریح کرد: دیر یا زود باید به سمت آموزش مجازی و استفاده از ظرفیت های این نوع آموزش حرکت می کردیم و شاید پاندمی کرونا، این فصل جدید را پیش روی همگان باز کرده تا با شناخت نقاط ضعف و قدرت، بهتر در این مسیر گام برداریم.

این استاد دانشگاه مشکلات آموزش مجازی در دوران کرونا را بسیار کلی دانست و گفت: این مشکل نیازمند بازنگری از سوی وزارت ارتباطات است.

استفاده از بستر اینترنت داخلی موجب بهبود عملکرد آموزش مجازی است

با توجه به اینکه بستر کلاس‌های مجازی در سرورهای خارجی برگزار می‌شود و در طول نیمسال تحصیلی نیز به تعداد واحدهای درسی برای هر نفر کلاس‌های بسیاری در نظر گرفته می‌شود و حضور در این کلاس‌ها نیز برای دانشجویان الزامی است، دانشجویان حجم بالایی از اینترنت را مصرف می‌کنند.

یکی از معایب این سیستم‌های آموزش مجازی این است که در دروسی که به حل تمرین و مساله در هنگام تدریس نیاز دارند، استادان نمی‌توانند به درستی تمرین را بنویسند و از موس برای نشان دادن حل مساله استفاده می‌کنند که ممکن است دانشجویان آن‌طور که باید مطلب را درک نکنند.

زمان کلاس‌های آنلاین در مقایسه با کلاس‌های حضوری بیشتر است و دانشجویان در شرایط راحت‌تری نسبت به کلاس‌های حضوری به مطالب ارائه شده در کلاس گوش می‌دهند، تصریح کرد: با این حال استادان به صورت مفید از این زمان استفاده نمی‌کنند و حد یادگیری در این زمان را برای دانشجو در نظر نمی‌گیرند.

در کلاس‌های حضوری دانشجویان می‌توانستند در زمان تدریس، سوالات خود را مطرح کنند و یا بعد از کلاس با استاد خود مشورت کنند ولی در کلاس‌های مجازی این امر امکان‌پذیر نیست.

آموزش مجازی برای این دسته از دروس کارگاهی، ضربه به دانشجویان زده است و واقعیت این است که استادان نمی‌توانند مطالبی را که در کلاس‌های حضوری تدریس می‌شد را با همان بازدهی در سامانه‌های مجازی بیان کنند و تمام مطالب به صورت تئوری مطرح می‌شود.

دانشجویان در آموزش مجازی برخی از مباحات درسی را به درستی متوجه نمی‌شوند در نتیجه سطح یادگیری نیز پایین می‌آید و این باعث می‌شود تا انگیزهٔ دانشجویان برای رقابت کمتر شود.

یکی از راهکارها برای بهبود عملکرد آموزش مجازی، استفاده از بستر اینترنت داخلی است. با این روش حجم مصرف اینترنت برای دانشجویان کاهش پیدا می‌کند و قطع و وصل صدا و تصویر که به خاطر استفاده از سرورهای بین‌المللی است نیز رفع می‌شود.

استفاده از تابلوهای الکترونیکی برای حل تمرین و مساله در هنگام تمرین نیز می‌تواند سطح یادگیری را در آموزش مجازی افزایش دهد.

آزمون های آنلاین و مشکل ارزیابی های ناکافی

آزمون آنلاین ویژگی های خاص خود را دارند و از قبل باید پیش بینی های لازم برای این آزمون ها انجام شود تا بتوان دانش واقعی آزمون دهنده را ارزیابی کرد. در حال حاضر امکان این ارزیابی دقیق نیست و ممکن است برخی از دانشجویان در این آزمون ها دچار خطا شوند، به این صورت که شخص دیگری در آزمون شرکت کند و یا دانشجویان از خرد جمعی استفاده کنند. باید راهی پیدا کرد که امکان ارزیابی معتبر فراهم شود.

آموزش مجازی در کنار مشکلات و چالش های خود بسیاری از مرزهای مکانی را درهم شکسته است. در کنار نقاط ضعف، این سیستم آموزشی مزیت هایی نیز دارد. افراد علاقه مند به تحصیل که امکان حضور به سبب بعد مکان داشتند، با کمک آموزش مجازی می توانند از این فرصت استفاده کنند.

آموزش و پژوهش در دوران کرونا تعطیل بردار نیست

با گسترش ویروس کرونا و تعطیلی اکثر مکان ها در کشور نمی توان پژوهش را کنار گذاشت و منتظر برگشت کشور به حالت عادی ماند، بلکه باید آموزش و پژوهش در این شرایط نیز ادامه پیدا کند.

برای عقب نماندن در این حوزه باید از مزایای فضای مجازی مانند عدم محدودیت زمانی و استفاده هم زمان از جذابیت های صوتی و تصویری برای آموزش و تقویت قابلیت نسبی یادگیری مستقل و مطالعه فردی برای انجام امور پژوهشی استفاده کرد.

سامانه آموزش مجازی استاد محور است، نه دانشجو محور

با توجه به ناگهانی بودن این تغییر رویه و این حد از توجه به آموزش‌های غیرحضوری برپایه فضای وب یعنی ارائه مجازی برای تمام مقاطع آموزشی، دانشگاه‌ها با چالش‌هایی مواجه شدند که ابهامات و انتقاداتی را از سوی برخی دانشجویان به دنبال داشته است.

سامانه آموزش مجازی پویا نیست و تنها استاد محور است نه دانشجو محور. افت تحصیلی و مهارتی دانشجویان به واسطه آسیب پذیری تدریس و یادگیری دروس محاسباتی و عملیاتی و آسیب پذیری برنامه های پژوهشی به واسطه محدودیت ارتباط و تعامل معمول بین دانشجو، استاد راهنما و فضای پژوهشی تجربی و همچنین کاهش کمی و کیفی پروژه های پژوهش محور از مشکلات آموزش مجازی است.

آموزش مجازی فرصت بیشتری برای دانشجویان فراهم می آورد

هر اتفاقی که می افتد دارای مزایا و معایبی است. از مزایای آموزش مجازی می توان به تقویت قابلیت نسبی یادگیری مستقل و مطالعه فردی و استفاده از تنوع تدریس ها و روش های مختلف تدریس اشاره کرد و با توجه به عدم محدودیت زمانی حضور استاد و دانشجو در آموزش و پژوهش فرصت بیشتری در اختیار دانشجویان و پژوهشگران برای انجام تحقیق وجود دارد.

کاهش مشکلات دانشجویان در آموزش مجازی با راه‌اندازی بستر آموزشی بر خط ملی

بیماری همه گیر کووید ۱۹ همه بخش‌ها را تحت تأثیر قرار داده است. برخی دانشگاه‌ها با تعریف پروژه‌های پژوهشی از راه دور توانسته‌اند تا حدودی از کاهش شتاب در حوزه پژوهش و فناوری خود جلوگیری کنند بنابراین تعریف موضوعات تحقیقاتی از این دست می تواند راهگشا باشد.

مزایا و معایب آموزش مجازی به هر حال در آموزش حضوری امکان انتقال مطالب و فراگیری دانشجویان بیشتر است. اما مشکلاتی که دانشجویان در شرایط فعلی با آن روبرو هستند مشکلات مربوط به سامانه‌های آموزشی برخط است که با راه‌اندازی بستر آموزشی بر خط ملی، همچنین بهبود سامانه‌های موجود قابل کاهش است.

امروز در دنیای اطلاعات الزامی به حضور فیزیکی برای انجام پژوهش نیست. با استفاده و مطالعه آخرین دستاوردهای علمی می‌توان امر پژوهش را حتی در منزل نیز دنبال کرد و شرایط ایجاد شده به منزله یک فرصت برای دانشجویان و پژوهشگران است.

آموزش حضوری و چهره به چهره تاثیرگذارتر از روش مجازی است

بحران کرونا امور آموزشی و پژوهشی را به ویژه در ابتدای دوران بحران با چالش جدی مواجه کرد که براساس انجام چند مورد تجربه موفق طرح پژوهشی در این ایام کرونا استفاده از ظرفیت و پتانسیل برگزاری جلسات مجازی برخط را پیشنهاد می دهم که امکان پیگیری طرح ها را امکان پذیر خواهد کرد.

آموزش به صورت حضوری و چهره به چهره قطعا بسیار تاثیرگذارتر از روش مجازی است و در دوران بحران کرونا دانشجویان در گرفتن مطالب و فهم عمیق دروس از طریق استاد درس با مشکلات جدی مواجه هستند، تصریح کرد: در این راستا هر چقدر سامانه برگزاری کلاس های مجازی برخط بتواند شرایط تعامل و ارتباط بهتری فراهم کند و از طرفی دانشجویان و اساتید بهتر از پتانسیل و امکانات ویژه این سامانه ها بهره ببرند مشکلات و معضلات دانشجویان و پژوهشگران به حداقل می رسد.

پاندمی کرونا فرصت از نو اندیشیدن را ایجاد کرده است

پاندمی کرونا جزء مواردی است که همه کشورها و افراد را درگیر کرده است و کشوری نیست که از این بیماری در امان مانده باشد و از سوی دیگر، فردی نیست که به نوعی تحت تاثیر این بیماری و مشکلات مرتبط با آن قرار نگرفته باشد.

نگاه کردن به این شرایط به چشم شرایطی که شاید هر فردی در طول عمرش یک بار با آن درگیر باشد می تواند دریچه های فرصت جدیدی را باز کند. فرصت از نو اندیشیدن یکی از این فرصت هاست که البته سرعت بالای زندگی امروز فرصت از نو اندیشیدن را به راحتی به انسان نمی دهد و خواه ناخواه انسان درگیر زندگی ماشینی و حرکت های سریع می شود.

با این وجود، شاید پاندمی کرونا این فرصت را ایجاد کرده باشد که کمی صبر کنیم و نفس عمیق بکشیم و به آرزوهای خود فکر کنیم و مسیری که طی کرده ایم را دوباره مرور و برای مسیر پیش رو مجدد برنامه ریزی کنیم.

نبود نظارت کافی در برگزاری باکیفیت کلاس های درس در سامانه های آموزش مجازی

مشگل گشا، قطع و وصل های مکرر کلاس درس را عاملی برای از بین رفتن حواس دانشجویان و تمرکز استاد اعلام کرد و گفت: با وصل مجدد اینترنت، شکل دهی مجدد کلاس دچار مشکل می شود.

این استاد دانشگاه معضل هزینه های بالای اینترنت را یکی دیگر از چالش های دانشجویان عنوان کرد و افزود: برای برخی از افراد این هزینه ها کمرشکن است و چه امری در کشور واجب تر از آموزش و چه اولویتی مهمتر از این برای مسئولان تا در این خصوص تصمیماتی ارزنده بگیرند.

وی همچنین به عدم نظارت کافی در برگزاری باکیفیت کلاس های درس در سامانه های آموزش مجازی اشاره کرد و گفت: نظارت سیستم آموزشی دانشگاه در این سامانه ها صفر است و ممکن است کلاس های خارج از قاعده برگزار شود که در این صورت حق دانشجو ضایع می شود.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه در آینده نزدیک استفاده از آموزش مجازی بیشتر خواهد شد و این شیوه آموزش بخشی از سیستم می شود، امکان نظارت بر کیفیت اموزش را ضروری اعلام کرد.

دسترسی آسان مهم‌ترین مزیت آموزش مجازی است

دسترسی آسان به این سیستم از جمله مزیت‌های این نوع آموزش است به‌ طوری که  دانشجویان زمانی که در خانه حضور دارند، می‌توانند هم‌زمان در کلاس حضور داشته باشند و به کارهای دیگری که ضروری است نیز رسیدگی کنند.

در کلاس‌های حضوری میزان یادگیری بسیار بهتر است زیرا در دوره‌های مجازی دانشجویان فقط صدای استادان را می‌شنوند و گاهی مطالبی که ارائه می‌شوند چندان واضح و روشن نیست و اگر در هنگام تدریس نیز صدا قطع و وصل شود ممکن است بخش مهمی از مطالب از دست برود.

 تعدادی از استادان به همان کلاس آموزشی آنلاین بسنده کرده و فایل آموزشی یا جزوه‌ای را بارگذاری نمی‌کنند. فایل‌های صوتی کلاس‌ها نمی‌توانند نیاز دانشجویان به مطالب آموزشی را به طور کامل رفع کند.

حداقل کاری که استادان می‌تواند در طول این دوره‌های آموزش مجازی انجام دهند آن است که فایل‌های درسی که قرار است تدریس شود را بارگذاری کنند تا دانشجویان به اصل مطلب دسترسی داشته باشند.

سامانه‌های آموزش مجازی هزینه‌های دانشجویی را کاهش داده است

 این سامانه در ابتدا با نقایصی روبه‌رو بود که باگذشت زمان کیفیت آموزش مجازی با بهبود امکانات نرم‌افزاری، طراحی سامانه برگزاری امتحانات و طرح سوال، توسعه ابزارهای موجود در صفحه نمایش، امکان ضبط کلاس آنلاین و راه‌اندازی سامانه پشتیبان برای حل مشکلات دانشجویان به شکل چشمگیری افزایش یافت.

در کنار آموزش مجازی، سامانه‌های متعددی ازجمله سامانه دان جهت برگزاری تمامی جلسات مجازی و دفاعیه پایان‌نامه‌های دانشجویی به‌صورت مجازی نیز راه‌اندازی شد و امکان برگزاری بسیاری از دوره‌های ضمن خدمت استادان و کارکنان نیز به‌صورت متمرکز در بسترهای مشابه دیگر فراهم شد.

سیستم آموزش مجازی دارای فرصت‌ها و تهدیدهایی به‌صورت هم‌زمان است زیرا در این نوع از آموزش ارتباط رو در رو برای دانشجویان و استادان به شکل پیوسته وجود ندارد و نبود زیرساخت مناسب اینترنتی در مناطق دوردست نیز آسیب‌هایی را برای دانشجویان ساکن در این مناطق به همراه داشته است.

این سیستم باعث شد تا مشکلات دانشجویانی که از راه دور در دانشگاه حضور می‌یافتند و یا دانشجویانی که امکان تردد پیوسته برای آن‌ها مهیا نبود و یا به دلیل داشتن شغل نمی‌توانستند به طور مرتب در دانشگاه حضور یابند تا حدودی رفع شود و این موضوع استقبال برای حضور در کلاس‌ها و مشارکت در امور کلاسی را افزایش داده و موجب شده است تا در هزینه‌های دانشجویان صرفه‌جویی شود.

شرایط کلاس‌های کارگاهی و آزمایشگاهی در دوره‌های آموزش مجازی در زمان شیوع کرونا تمامی دروس عملی در دانشگاه به‌صورت حضوری با رعایت تمامی موازین بهداشتی و ایمنی برگزار شد و با تبدیل رنگ مناطق به رنگ‌های زرد و آبی، ادامه تدریس دروس عملی به شکل حضوری تداوم می‌یابد.

کیفیت دروس عملی تحت تاثیر شرایط فعلی قرار نگرفته است. برای دانشجویانی که از راه‌های بسیار دور در مناطق قرمز مجبور به حضور در دانشگاه می‌شوند و امکانات خوابگاهی برای آن‌ها فراهم نیست نیز راهکارهایی با هماهنگی دانشکده‌ها پیش‌بینی‌شده است.

چگونگی برگزاری امتحانات دانشجویان در سامانه‌های آموزش مجازی باید گفت در هیچ درسی جزوه خوانی صرف برای دانشجویان مطرح نبوده است و در خصوص برگزاری امتحانات چهارگزینه‌ای نیز ۲ مساله مطرح است، اول اینکه اختیار برگزاری آزمون به اشکال مختلف در سامانه آموزش مجازی مهیا شده است و استان مختار هستند برگزاری امتحان را به شکل دلخواه برگزار کنند و دوم اینکه، در صورت برگزاری امتحانات به شکل چهار گزینه‌ای، کیفیت برگزاری آزمون‌ها به شکل مناسبی ارتقا یافته است.

طرح سوال تصادفی و فراهم نبودن امکان بازگشت به سوالات قبل را از جمله موضوعاتی است که در فرآیند آزمون‌های چهارگزینه‌ای موجب برقراری امنیت در آزمون‌ها شده است.

همان‌طور که اشاره شد گزینه‌هایی به نحوه برگزاری آزمون‌ها در سامانه اضافه ‌شده است که باعث کنترل و جلوگیری از بروز احتمالی تقلب در آزمون‌ها می‌شود و از سوی دیگر با توجه به ابلاغ بخشنامه‌های جدید در خصوص افزایش سهم ارزشیابی دانشجویان در طول ‌ترم، عمده نمره دانشجویان به‌واسطه فعالیت‌های در طول‌ترم به آن‌ها تعلق می‌گیرد و سهم نمره پایان ‌ترم در ارزیابی‌های دانشجویی به حداقل ممکن رسیده است بنابراین توجه به عملکرد دانشجویان در طول ‌ترم باعث ایجاد عدالت و قضاوت بهتر بر عملکرد دانشجویان می‌شود.

 چالش های پیاده سازی آموزش الکترونیکی در سازمان

چالش های پیاده سازی آموزش الکترونیکی در بیشتر سازمان ها چه دولتی باشد و چه خصوصی تقریبا یکسان است.در این مقاله می خواهم به موضوع موانع و مشکلاتی که در یک سازمان وجود دارد و باعث می شود که استفاده از سامانه آموزش مجازی با استقبال روبرو نشود بپردازیم .

قبل از اینکه بخواهیم چالش های پیاده سازی آموزش الکنرونیکی و نحوه راه اندازی سیستم آموزش الکترونیکی در سازمان را با هم بررسی کنیم باید به این موضوع ببردازیم که آیا آموزش الکترونیکی اساساً برای سازمان ضروری هست یا نه.خوب بیاییم در ابتدا از نگاه مدیران و کارشناسان آموزش موضوع را بررسی کنیم. کارشناسان و مدیران آموزش هر ساله با پیگیری های زیاد در تلاش هستند تا با انجام نیازسنجی های و بررسی درخواست های کارکنان سازمان، یک برنامه مدون آموزشی برای سازمان خود تدوین کنند. بر اساس  دوره های آموزشی تدوین شده توسط واحد آموزش سازمان ، نیروی انسانی سازمان را توانمند تر از گذشته خواهد شد. در نتیجه آن، فعالیت تک تک پرسنل هم برای خودشان و هم برای سازمان اثربخش تر خواهد بود.بعد از برنامه ریزی های واحد آموزش وقتی که نوبت به اجرا می رسد، همواره واحد آموزش دچار دغدغه هایی همچون هماهنگ کردن استاد ، اختصاص فضای آموزشی و غیره است. تمام اینها را هم اگر کنار بگذاریم هزینه هایی که به سازمان تحمیل می شود بسیار بالاست و شاید هزینه ای که پرداخت شده است، خروجی های لازم را برای سازمان در بر نداشته باشد.

با پیشرفت تکنولوژی و ایجاد بستر های آموزش الکترونیکی، سازمان ها می تواند با مدیریت بهتر و با کمترین هزینه، دوره های آموزشی را بصورت الکترونیکی برگزار کنند.(در مقاله 8 مزیت برای آموزش مجازی به تشریح مزیت های آموزش الکترونیکی بررسی شده است.) حال اگر سازمانی بخواهد از آموزش الکترونیکی برای برگزاری دوره های آموزشی استفاده کند نیاز است که موارد ذیل را در برنامه ریزی های خود اعمال کند تا با کمک آن چالش های پیاده سازی سامانه آموزش مجازی در سازمان را به حداقل برساند.

elearning in organisation

استقرار واحد آموزش الکترونیکی

اولین مرحله در حذف چالش های پیاده سازی آموزش و راه اندازی سامانه آموزش مجازی در سازمان ایجاد یک واحد آموزش الکترونیکی در سازمان است. به این صورت که سازمان در ساختار سازمانی خودش واحدی مستقل با عنوان آموزش الکترونیکی ایجاد کند که به سبب ایجاد آن، واحد آموزش الکترونیکی در کل سازمان به رسمیت شناخت شود.

اختصاص نیروی متخصص

با فرض اینکه واحد آموزش مجازی در سازمان ایجاد و از سمت مدیران به رسمیت شناخت شده است. هر واحد سازمانی نیاز به نیروی انسانی متخصص دارد. نیروی انسانی تخصیص یافته در واحد یابد از 2 گروه تشکیل شده باشد. 1-کارشناس حوزه آموزش 2- کارشناس حوزه فناوری اطلاعات
هر دو گروه از این 2 حوزه پوشش دهنده نیاز های یکدیگر و سازمان هستند. تعداد نفرات مستفر در این واحد بسته بزرگی و کوچکی می تواند متفاوت باشد.

برنامه ریزی آموزشی

مرحله بعد برای حذف چالش های پیاده سازی، داشتن هدف و برنامه ریزی مناسب برای برگزاری دوره های آموزشی است. در این برنامه باید مشخص شود که چه عنوان محتواهایی قرار است بصورت الکترونیکی برگزار شود و اینکه قرار است که این دوره آموزشی بصورت کلاس آنلاین برگزار شود یا اینکه از محتوای الکترونیکی استفاده می شود.

تامین زیر ساخت مناسب

برای راه اندازی سامانه آموزش مجازی و نرم افزار های آموزش مجازی، نیاز است که سازمان سخت افزار مناسب که شامل تامین سرور و پهنای باند لازم را در دستور کار خود قرار دهد. میزان ظرفیت اختصاص داده شده برای سروز و پهنای باند باید متناسب با میزان تعداد شرکت کننده در طی دوره های آموزشی سازمان باید باشد.

تامین سامانه آموزش مجازی

سازمان در جهت تحقق اهداف سازمانی و ایجاد بستر لازم برای برگزاری دوره های آموزشی بصورت الکترونیکی باید یک سامانه آموزش مجازی یا بصورت مصطلح تر آن یک سامانه  ال ام اس (سامانه lms) مطابق با نیازهای سازمان خریداری کند. در مقاله بعدی ویژگی های لازم برای انتخاب یک سامانه مناسب برای آموزش های الکترونیکی را بصورت مفصل توضیح خواهیم داد.

 

تولید محتوای الکترونیکی
تامین و تولید محتوای الکترونیکی

اقدام بعدی و شاید مهمترین رکن برای پیاده سازی و بهره برداری از آموزش های الکترونیکی، برنامه ریزی برای تهیه و تولید محتوای الکترونیکی است. اگر به هر دلیلی سازمان محتواهای آموزشی مناسب و با کیفیت را در اختیار نداشته باشد این هشدار را خواهیم داد که پروژه پیاده سازی سامانه آموزش مجازی 100% با شکست روبرو خواهد شد.

اگر بخواهیم اهمیت موضوع محتوای الکترونیکی را در آموزش الکترونیکی با یک مثال شرح دهیم،شما تصور کنید که قصد خرید یک ماشین را دارید که با کمک آن به مسافرت بروید چندین روز زمان صرف می کنید که بهترین ماشین را انتخاب کنید که از هر نظر برای شما مناسب باشد و تمامی خواسته های شما رو پوشش دهد. ماشین منتخب شما خریداری شده و درست روبرو منزلتان پارک شده است. حال می خواهید از ماشینی که تازه خریداری کرده اید استفاده کنید اما ماشین شما بنزین برای حرکت ندارد.پس به طبع آن شما نمی توانید از ماشین خودتان استفاده کنید نقش محتوای الکترونیکی در آموزش بصورت مجازی دقیقا همان بنزین برای ماشین است.پس باید واحد آموزش و آموزش مجازی سازمان تمام تلاش خود را در جهت تامین و تولید محتوای الکترونیکی با کیفیت و استاندارد انجام دهد. (در مقاله نقش محتوای الکترونیکی در آموزش مجازی تلاش کرده ایم به تشریح درباره تولید محتوا الکترونیکی صحبت کنیم.)

موضوع چالش های پیاده سازی سامانه آموزش مجازی تنها به اینجا ختم نمی شود که مراحل پیاده سازی و راه اندازی را توضیح دهیم. بلکه باید به این نکته باید دقت کنیم که آورده آموزش الکترونیکی برای سازمان شامل چه چیزی می شود. و از همه مهمتر اینکه سازمان بتواند مدرس های حاذق خود را مجاب برای همکاری در آموزش الکترونیکی کند. در حقیقت حضور مدرس در تمام مراحل ضرورت دارد حتی اگر سازمان تمامی موارد اشاره شده در بالا با تمام دقت و وسواس راه اندازی کند اما نقش مدرس را از آموزش الکترونیکی حذف کند هیچ گاه برگزاری دوره های آموزشی از کیفیت و استاندارد های لازم برخوردار نخواهد شد.

مزایای پیاده سازی سامانه آموزش مجازی در سازمان صرفه جویی در هزینه های آموزشی

  • مدیریت بهینه پرسنل در مدت زمان دوره آموزشی
  • بالا رفتن اثر بخشی و کارایی تخصصی پرسنل سازمان
  • حذف رفت آمد برای شرکت در دوره های آموزشی پرسنل
  • دسترسی به منابع آموزشی بعد اتمام دوره های آموزشی

با کمک سامانه آموزش مجازی سازمان می تواند دوره های آموزشی خود را با کمترین هزینه و بالاترین کیفیت برگزار کند.و در تمامی مراحل پایش و گزارش گیری های لازم در جهت پیشرفت و حرکت در مسیر آموزشی تدوین شده را انجام دهد.

شرکت فناوران اطلاعات وستا به پشتوانه تیم خود و دانش و تجربه ای که ماحصل موفقیت گروه وستا در پیاده سازی و راه اندازی سامانه آموزش مجازی در پروژه های بزرگ به دست آورده است اکنون بعنوان یک مشاور در کنارتان حضور دارد تا موانع و چالش های پیش رو در سازمان را کنار بزند و رویکرد متفاوتی از آموزش را در سازمان ایجاد کند.با ما در ارتباط باشید تا با شما از تجربه هایمان در پیاده سازی سامانه آموزش مجازی در سازمان ها، دانشگاه ها، بانک ها و سایر مراکز آموزش را برایمان بازگو کنیم.