يادگيری الكترونيكی چیست؟؛ راهنمای اصول و نکات مهم آن

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

گسترش روز افزون استفاده از نرم افزار، اینترنت و فضای مجازی باعث شده است که در بسیاری از زمینه ها و جنبه های زندگی خود، شاهد تغییرات چشمگیر و مهمی باشیم. یکی از نمونه های ملموس ورود اینترنت و تکنولوژی در زمینه آموزش و یادگیری است. همانطور که می دانیم به لطف تکنولوژی و اینترنت این روزها شاهد برگزاری دوره های آنلاین و مجازی هستیم که در سازمان ها، دانشگاه ها و مراکز آموزشی مختلف برگزار می شود که در آن رعایت اصول یادگیری الکترونیکی برای افزایش کیفیت فرایند آموزش اهمیت بسیار زیادی دارد.

آموزش الکترونیکی یا LMS توانسته است بسیاری از محدودیت های آموزش سنتی و حضوری را برطرف کرده و در بخش های بسیاری با استقبال قابل قبولی مواجه شده است. استفاده از آموزش الکترونیکی و مجازی در سازمان های مختلف همانند انجام هر کار دیگری نیازمند توجه به اصول اولیه، مهم و اجرای آن ها است.

رعایت اصول آموزش و یادگیری الکترونیکی می توان به ارتقا هرچه بیشتر کیفیت فرایند یادگیری کمک شایان توجهی کند. گسترش روز افزون استفاده از نرم افزار، اینترنت و فضای مجازی باعث شده است که در بسیاری از زمینه ها و جنبه های زندگی خود، شاهد تغییرات چشمگیر و مهمی باشیم. یکی از نمونه های ملموس ورود اینترنت و تکنولوژی در زمینه آموزش و یادگیری است. همانطور که می دانیم به لطف تکنولوژی و اینترنت این روزها شاهد برگزاری دوره های آنلاین و مجازی هستیم که در سازمان ها، دانشگاه ها و مراکز آموزشی مختلف برگزار می شود. آموزش الکترونیکی یا LMS توانسته است بسیاری از محدودیت های آموزش سنتی و حضوری را برطرف کرده و در بخش های بسیاری با استقبال قابل قبولی مواجه شده است. استفاده از آموزش الکترونیکی و یادگیری مجازی در سازمان های مختلف همانند انجام هر کار دیگری نیازمند توجه به اصول اولیه و مهم و اجرای آن ها است.

نقش آموزش و یادگیری الکترونیکی در یادگیری از جمله موضوعاتی است که تمام سازمان ها باید به آن توجه کنند. امروزه با پیشرفت علم و تکنولوژی، اکثر سازمان‌ها، موسسات آموزشی و شرکت‌های بزرگ از سامانه آموزش مجازی (سامانه lms) برای یادگیری دانش آموزان و کارکنان خود استفاده می‌کنند. 

در واقع سامانه یادگیری الکترونیکی،  یادگیری و آموزش را به طور خودکار و به طور مستمر پیگیری می‌کند و تعامل و ارتباط بین مدرس و فراگیر را حفظ می‌نماید. در برخی از کشورها مانند بریتانیا و اسپانیا تقریبا 40% از شرکت‌ها، از طریق آموزش الکترونیکی (E-Learning)، به بیش از 50% درصد کارکنان خود، آموزش می‌دهد.

در واقع آموزش الکترونیکی و آموزش مجازی به دلیل مشغله‌های زیاد افراد و عدم وقت کافی برای حضور در کلاس‌های فیزیکی، امروزه نقش بسزایی را در امر آموزش ایفا می‌کند. طبق پژوهش‌های انجام شده در این زمینه ، هدف اصلی آموزش الکترونیکی(سامانه lms) با فناوری‌های جدید یادگیری، به عنوان روش ارتقاء عمومی یادگیری در توسعه‌ی علمی افراد و به دلیل مزایای بی‌شماری که دارد به یکی از مهم‌ترین ابزارهای یادگیری شناخته شده است. ما در این مقاله قصد داریم نقش آموزش الکترونیکی در یادگیری را برای شما دوستان عزیز ارائه دهیم. 

 در ابتدا می‌خواهیم شما را با مفهوم یادگیری الکترونیکی آشنا کنیم :

یادگیری الکترونیکی  چیست؟

باید گفت که یادگیری الکترونیکی را می توان کاربرد هدفمند فناوری های شبکه ای اطلاعات و ارتباطات در فرایند تدریس و یادگیری دانست. البته اصطلاحات دیگری نیز برای این شیوه تدریس و یادگیری مورد استفاده قرار گرفته اند از جمله: یادگیری برخط، یادگیری مجازی، یادگیری مبتنی بر وب، آموزش مجازی، ولی اساسا تمامی این اصطلاحات به فرایندهای آموزشی اشاره دارند که با استفاده از فناوریهای اطلاعات و ارتباطات، به ارائه فعالیت های یاددهی و یادگیری همزمان و غیر همزمان می پردازد. اما یادگیری الکترونیکی اصطلاحی به مراتب جامع تر از دیگر اصطلاحات می باشد. اما به طور کلی این نوع آموزش با استفاده از ابزارهای یادگیری چون کتابهای الکترونیکی ، سی دی ، وبینار و غیره است.  برخلاف روش های سنتی ، آموزش الکترونیکی یاد دادن و دریافت را ساده تر، پربار تر و مثمر ثمرتر  می کند.

اگر واژه "الکترونیکی" اصطلاح یادگیری الکترونیکی را مدنظر قرار دهید، در خواهید یافت که یادگیری الکترونیکی مشتمل بر تمامی فعالیتهای آموزشی می باشد که توسط افراد و گروهها، بصورت برخط و غیر برخط  و از طریق رایانه ها و یا دیگر ابزار الکترونیکی شبکه ای و غیر شبکه ای و بصورت غیر همزمان با کمک سامانه آموزش مجازی انجام می پذیرند.

الگوهای مختلف یادگیری الکترونیکی

  • یادگیری الکترونیکی غیر برخط متناسب با سرعت فردی

- در این نوع یادگیری مجازی، گروهی از فراگیرندگان به فعالیت در محیط های اینترانت و اینترنت می پردازند، اما تبادل اطلاعات میان آنها با تاخیر همراه است.

نمونه: هنگامی که یک فراگیرنده به مطالعه منابع موجود بر روی شبکه و یا پژوهش در محیط اینترنت و شبکه محلی می پردازد.   

  • یادگیری الکترونیک برخط متناسب با سرعت فردی

- فراگیرنده به تنهایی و از طریق اتصال به اینترنت یا اینترانت به منابع یاگیری یا محتوای دوره ها دسترسی پیدا می کند.

نمونه: هنگامی که یک فراگیرنده به مطالعه منابع موجود بر روی شبکه و یا پژوهش در محیط اینترنت و شبکه محلی می پردازد.

  • یادگیری الکترونیکی گروهی و غیر همزمان

- در این نوع یادگیری مجازی، گروهی از فراگیرندگان به فعالیت در محیط های اینترانت و اینترنت می پردازند، اما تبادل اطلاعات میان آنها با تاخیر همراه است.

نمونه :هنگامی که افراد در مباحث برخطی که از طریق ارسال ایمیل و کنفرانسهای متنی در چارچوب سامانه آموزش الکترونیکی شرکت می کنند.

  • یادگیری الکترونیکی گروهی و همزمان

- گروهی از فراگیرندگان در یک زمان واحد به فعالیت در محیط اینترانت یا اینترنت می پردازند.

نمونه: هنگامی که فراگیرندگان در یک زمان واحد به گپ اینترنتی و یا کنفرانسهای صوتی و تصویری مشغول هستند.

یادگیری الکترونیکی همچنین می تواند ترکیبی از فعالیتهای ذکر شده در بالا باشد .

 

ویژگی های یادگیری الکترونیکی

یادگیری الکترونیکی یا الکترونیکی دارای چند ویژگی بسیار مهم و منحصر به فرد می باشد:

  1. انعطاف پذیری در دسترسی به اطلاعات و منابع

یکی از ویژگی های اصلی فناوری های اطلاعات و ارتباطات ، فراهم نمودن امکان دسترسی انعطاف پذیرانه به اطلاعات و منابع می باشد. دسترسی انعطاف پذیر عبارتست از امکان دسترسی به اطلاعات و منابع و کاربرد آنها متناسب با زمان، مکان و سرعت مناسب برای فراگیرندگان می باشد. مفهوم آموزش از راه دور بر مبنای اصل دسترسی انعطاف پذیر به وجود آمد که هدف از شیوه های یادگیری الکترونیکی، برقراری امکان تحصیل متناسب با زمان، مکان و سرعت برای فراگیرندگانی بود که عموما بزرگسال بوده و به مشاغل تمام وقت و پاره وقت بودند.

فناوری اطلاعات امکانات متنوعی را در اختیار نظام آموزش از راه دور قرار داد از جمله ثبت و ارائه انواع محتوا به فراگیرندگان و مدرسان در تمامی مجموعه های آموزش است که در واقع این امر امکان دسترسی به محتوا و منابع یادگیری از طریق فناوری های شبکه ای اطلاعات و ارتباطات را در محیطهای متفاوتی چون کلاس درس سنتی در محل کار و خانه را فراهم می کند.

  1. دسترسی الکترونیکی به مجموعه ای از منابع فرا رسانه ای و چند رسانه ای

فناوری های اطلاعات و ارتباطات و یادگیری مجازی، امکان ضبط و ذخیره انواع گوناگون اطلاعات نظیر متن، صدا و تصویر را نیز فراهم نموده اند و امکان دستیابی به این گونه محتوا را به گونه ای فراهم کرده است که در چارچوپ محدودیتهای زمانی و مکانی خاص محیط های و روشهای سنتی نظیر کلاس درس امکان پذیر نبوده است و کاربران قادرند مجموعه گسترده ای از منابع آموزشی را به گونه ای که متناسب با رویکرد آموزشی و یادگیری باشد بدست آورند که این گونه منابع عمدتا شامل مواد فرامتصل، متون به هم پیوسته، عکسها، نمودارها، تصاویر چند رسانه ای مثل ویدیوها و مواد شبیه سازی شده و لینکهایی هستند که امکان ارتباط با پایگاه های الکترونیک داده ها ، موتورهای جستجو و کتابخانه های برخط را فراهم می کنند.

  1. افزایش تاثیر یادگیری الکترونیکی بر دانش آموزان و دانشجویان

تاثیر یادگیری الکترونیکی بر دانشجویان یا دانش آموزان می تواند افزایش یابد زیرا در این روش توانمندسازی فراگیران با سرعت بیشتری انجام می شود در حالی که کیفیت آموزش حفظ خواهد شد و این خود انگیزه برای یادگیری را در دانش آموزان دو چندان می کند. در کنار آن دانشجویان یا دانش آموزان می توانند بدون اینکه به صورت حضوری در دانشگاه با آموزشگاه حضور یابند مدرک تحصیلی یا گواهی دریافت نمایند.

افزایش درآمد مدرسین

گرچه در این نوع آموزش از منابع مختلفی استفاده می شود اما نقش معلم در یادگیری الکترونیکی غیر قابل جایگزینی است. در روش آموزش آنلاین مدرسان می توانند بدون محدودیت مکان امکان تدریس در بهترین آموزشگاه ها با بالاترین درآمد را داشته باشند.

  • افزایش سرعت یادگیری

نقش یادگیری الکترونیکی در افزایش سرعت یادگیری انکار ناپذیر است. در این روش از ابزارهای مختلفی می توان برای درک بهتر مفاهیم استفاده نمود. با توجه به اینکه روش یادگیری هر فرد می تواند متفاوت از دیگری باشد، ابزارهای سمعی و بصری مختلف می تواند به تاثیر یادگیری الکترونیکی بر یادگیری را دوچندان نماید.

معایب یادگیری الکترونیکی

با وجود همه ویژگی های مثبتی که برای یادگیری آنلاین عنوان کردیم، این روش معایبی نیز دارد که در ادامه به آن می پردازیم:

انزوا

با اینکه یادگیری آنلاین قابلیت راحتی، انعطاف پذیری و توانایی دسترسی به کلاس درس از راه دور و در زمان دلخواه را به انسان می‌دهد، دانش آموزان ممکن است احساس تنهایی کنند. این بدان جهت است که یادگیری آنلاین صرفا انفرادی است و این به دانش‌آموزان این حس را القا می‌کند که کاملا تنها هستند. با پیشرفت تکنولوژی و بهره‌وری یادگیری آنلاین از آن، دانش آموزان می‌توانند فعالانه با اساتید و دیگر دانشجویان با استفاده از کنفرانس‌های ویدئویی، رسانه‌های اجتماعی، پرسش و پاسخی بین خودشان ارتباط برقرار کنند.

نگرانی‌هایی مرتبط با سلامتی

یادگیری آنلاین شما را ملزم به استفاده از رایانه و دیگر دستگاه‌های الکترونیکی می‌کند؛ این به معنای فشار به چشم‌ها، طرز ناصحیح نشستن و مشکلات فیزیکی دیگر است که ممکن است دانش آموزان را درگیر کند. به هنگام اجرای دوره‌های تحصیلی آنلاین، بهتر است بروشورهایی به منظور طرز صحیح نشستن، ارتفاع میز و پیشنهاداتی برای استراحت منظم به مخاطبین ارسال شود.

طرحهای پداگوژیکی در یادگیری

یادگیری هنگامی اثربخش و کارآمد است که در محیط های آموزشی واقعی یا شبه واقعی اتفاق بیافتد.تلفیق ماهرانه رسانه ها و روشهای آموزشی امری اساسی و ضروری برای به حداکثر رساندن تاثیر رسانه ها بر یادگیری می باشد. برای این منظور در یادگیری مجازی، انتخاب و تلفیق درست رسانه ها با راهبردهای یاددهی- یادگیری ضرورت دارد. فناوریهای اطلاعات و ارتباطات در عصر حاضر، فرصتهای گسترده و متعددی را برای بازاندیشی و مهندسی مجدد فعالیتهای یاددهی و یادگیری فراهم آورده اند.

مهندسی مجدد عبارتست از ایجاد رویکردی فراگیرنده محور نسبت به آموزش که در چارچوب آن، نقش مدرس از فراهم کننده و ارائه دهنده محتوا، به تعدیل کننده و تسهیل کننده یادگیری تغییر می یابد.

بسیاری از متخصصان معتقدند که نقش و تاثیر رسانه ها بر یادگیری و تدریس هنگامی بهبود خواهد یافت که آنها به نحوی ماهرانه با تجربیات آموزشی تلفیق شوند. تحقق این امر مستلزم متمرکز نمودن توجه بر طراحی درست تجربیات یادگیری، به جای ارائه صرف محتوا یا فناوری در یادگیری اینترنتی می باشد.

یادگیری سناریو محور

نقش یادگیری الکترونیکی در آموزش

یکی از نمونه های خوب یادگیری از طریق عمل ، یادگیری سناریو محور می باشد. یادگیری سناریو محور نوعی طرح پداگوژیکی است که در چارچوب آن سعی می شود از طریق یک یا چند سناریوی یادگیری، فعالیت های آموزشی در بافت واقعی خود اجرا شوند. در اینگونه موقعیتهای آموزشی، سناریوها معمولا از شرایط زندگی واقعی اقتباس می شوند. این سناریوها بافتی معنا دار را برای مدرسان فراهم می کنند که از طریق ان می توانند مفاهیم، اصول و رویه های انتزاعی را بسیار آسان تر از حد معمول آموزش دهند. از سوی دیگر، این سناریوها باعث می شوند تا یادگیری برای فراگیرندگان به امری مرتبط ، معنا دار و سودمند تبدیل شود.

یک سناریوی یادگیری خوب معمولا انعکاسی از رویدادهای رایج یک حوزه تخصصی است.این رویداد ممکن است یک مورد، مساله یا حادثه باشد که معمولا در محیط کار به وقوع می پیوندد.

در سناریوی یادگیری، فعالیتهای یادگیری مرتبط با آن و تکالیف آزمون مربوطه ساختارهای لازم برای ایجاد و توسعه فعالیتهای یادگیری معنادار را فراهم می کند. همچنین یادگیری را در موقعیت طبیعی آن قرار داده و انگیزه لازم را در یاگیرندگانی که به علت تمرکز بیش از حد بر فراگیری محتوا و عدم توجه کافی به فراگیری مهارتهای عملی و قابل تعمیم سرخورده شده اند ایجاد می کنند. تکالیف سنجش و فعالیتهای یادگیری که دانش آموزان ملزم به انجام آنها می شوند نقش اساسی در تحقق پیامدهای یادگیری مورد نظر دارند، به همین دلیل می باید آنها را متناسب با پیامدهای یادگیری تدوین نمود. اگر چه این تکالیف و فعالیتها در درون سناریوی یادگیری تعبیه شده اند، اما می باید آنها را به دقت طراحی کرد و به گونه ای هنرمندانه به کار برد تا فراگیرندگان به سوی تسلط بر محتوای اصلی درس هدایت شوند .

یادگیری مساله محور و هدف محور

در میان تمامی طرحهای پداگوژیکی که ریشه در مفهوم یادگیری از طریق عمل دارند، یادگیری مساله محور و هدف محور از لحاظ جهت گیری، مشابه ترین طرح به یادگیری سناریو محور می باشد. در یادگیری مساله محور، یک موقعیت مسئله دار، بافت اصلی تمامی فعالیت های یاددهی را تشکیل می دهد.

یادگیری مسئله محور با ارائه یک مسئله به فراگیرندگان آغاز می شود ، که این مسئله می داند بصورت یک ویدیو کوتاه، متن یا تصویر همراه با متن باشد. فراگیرندگان پس از مواجهه با این موقعیت مساله دار، به تحلیل آن پرداخته و درمورد اقدامات بعدی تصمیم بگیرند.

یادگیری موردی

یادگیری یک مورد خاص، زمینه و بافت لازم را برای تمامی فعالیتهای یاددهی و یادگیری فراهم می سازد.

یادگیری از طریق طراحی

در یادگیری از طریق طراحی،تمامی چارچوبها و داربستهای لازم جهت فعالیتهای یاددهی-یادگیری را فراهم سازد. در این طرح یادگیری ، ازفراگیرندگان خواسته می شود تا در فعالیتهایی مشارکت جویند که محور آنها، مفهوم سازی وساختن چیزهاست. این نوع طرح یادگیری در آموزش علومی چون معماری و مهندسی بسیار رایج است. در یادگیری اینترنتی از طریق طراحی، همانند یادگیری هدف محور، هدف برای فراگیرندگان روشن و مشخص می شود و اینکه فراگیرندگان چگونه آن هدف را دنبال کنند و به اهداف یادگیری مورد نظر دست یابند، بستگی به میزان تخیل و خلاقیت آنها دارد.

یادگیری مسئله محور با ارائه یک مسئله به فراگیرندگان آغاز می شود ، که این مسئله می داند بصورت یک ویدیو کوتاه، متن یا تصویر همراه با متن باشد. فراگیرندگان پس از مواجهه با این موقعیت مساله دار، به تحلیل آن پرداخته و درمورد اقدامات بعدی تصمیم بگیرند.

یادگیری مبتنی بر ایفای نقش

در یادگیری مبتنی بر ایفای نقش، اجرای نقش در نظر گرفته شده، فراهم کننده تمامی چارچوبها و داربستهای لازم برای فعالیتهای یاددهی-یادگیری می باشد. در این طرح یادگیری از فراگیرندگان خواسته می شود تا نقشهایی مشخص را ایفا کنند سپس آنها می باید در مورد فعالیتهایی که انجام داده اند به تفکر بپردازند تا بدین وسیله روند فعالیتها به سوی تحقق اهداف یادگیری مورد نظر باشد.

سنجش، بازخورد و تعدیل الکترونیکی

 

نقش یادگیری الکترونیکی در آموزش

 

سنجش پیامدهای یادگیری عبارتست از تعیین میزان دستیابی فراگیرندگان به انواع و سطوح توانایی مورد نظر و میزان بهره گیری آنها از تجربیات آموزشی. اندازه گیری پیامدهای یادگیری مستلزم آن است که فراگیرندگان تکالیفی را انجام دهند که بر اساس آنها بتوان میزان دستیابی ایشان به معیارهای تعیین شده در پیامدهای یادگیری را مشخص نمود.

یکی از اهداف اصلی سنجش در آموزش بهبود یادگیری است و عادلانه ترین و بهترین نوع سنجش آن است که شفاف بوده و معیارهای آن به روشنی برای فراگیرندگان مشخص شده باشند.

ابزارهای سنجش یادگیری را می توان به دو دسته معیار محور و هنجار محور تقسیم بندی کرد. ابزارهای معیار محور، ملاک های تعیین شده در هدفهای یادگیری را می سنجند. این ابزارهای معیار محور، فراگیرندگان را ملزم می سازند تا توانایی های آموخته خویش را در ارتباط با معیارهای معین به نمایش گذارند. اما ابزارهای هنجار محور به مقایسه عملکرد فراگیرندگان با دیگر افراد یک گروه می پردازند. در این نوع سنجش، عملکرد فراگیرندگان در مقایسه با توزیع طبیعی توانایی های افراد گروه مشخص می شود.

سنجش و ارزشیابی هنگامی می تواند بیشترین تاثیر را داشته باشد که با ارائه بازخورد همراه باشد. اگر چه می توان از بازخورد برای تصحیح خطاهای عملکرد استفاده کرد، اما بیشترین تاثیر آن هنگامی است که پس از پاسخهای ارائه شده توسط فراگیرندگان عرضه شود. که هدف از بازخورد معمولا آگاه نمودن فراگیرندگان از کیفیت و یا صحت پاسخ هایشان می باشد.

تعدیل فرایند یادگیری آنلاین عبارت است از: تقویت یادگیری با کمک مجموعه ای از اقدامات و مداخلات آموزشی مختلف: تعدیل، مولفه ای اساسی در بافتهای آموزشی بوده وغالبا توسط مدرسان و یا خود فراگیرندگان اجرا می شود.

تعدیل یادگیری می تواند مقاصد گوناگونی را برآورده سازد. یکی از مهمترین کارکردهای آن فراهم نمودن بازخورد در زمینه یادگیری می باشد. وازآنجاییکه در محیط های یادگیری برخط دربیشتر فرایند یاددهی-یادگیری مدرس حضور ندارد، تعدیل اهمیتی افزون تر پیدا می کند.

سامانه آموزش مجازی

نقش یادگیری الکترونیکی در آموزش

 

سیستم های مدیریت یادگیری (سامانه lms)، نرم افزارهای آموزش مجازی هستند که مدیریت و تسهیل مجموعه ای از فعالیت ها و خدمات یاددهی و یادگیری را امکان پذیر می سازند و دارای قابلیتهایی همچون: ارائه محتوای دوره، مدیریت تعاملات به وجود آمده در کلاسهای درس برخط ، پیگیری و ارائه گزارش از میزان پیشرفت فراگیرندگان، سنجش پیامدهای یادگیری ، گزارش نحوه پیشرفت و تکمیل تکالیف یادگیری و مدیریت کارنامه های فراگیرندگان می باشد.

بیشتر نرم افزار های آموزش مجازی  دارای ابزاری برای خلق محتوا، سازماندهی آن و ارائه آن بصورت برخط می باشند. که همچنین می تواند ابزاری مفید برای تقویت ارتباطات میان فراگیرندگان و پیگیری و گزارش میزان پیشرفت آنها، می باشند.

اشیاء یادگیری دیجیتال در یادگیری آنلاین

اشیاء یادگیری به هر چیزی اطلاق می شود که به طور بالقوه بتواند موجب بهبود یادگیری شود یکی از ویژگی های اصلی اشیاء یادگیری، ماهیت متمایز و منحصر به فرد آنها می باشد. این ماهیت متمایز به ما امکان می دهد که بتوانیم اشیاء یادگیری را به طور جداگانه و مجزا، فهرست بندی کرده و ذخیره نماییم، ودر مواقع لزوم در محیط های آموزشی گوناگون مورد استفاده قرار دهیم.

اشیاء یادگیری دیجیتال به هرگونه منبع الکترونیکی اطلاق می شود که بتواند به طور بالقوه، موجب بهبود یادگیری شود. این اشیاء معمولا شامل نوشته ها، تصاویر و پودمانهای چند رسانه ای هستند که دارای غالب دیجیتالی می باشند. و بتوانند در محیط های اجرایی مختلف قابل کاربرد و مستقل باشند بطوریکه بتوان آنها را در موقعیت های آموزشی مختلف مورد استفاده قرار داد.

طراحی دوره های یادگیری برخط

طراحی و تولید دوره های برخط، یک فعالیت گروهی است که مستلزم مشارکت متخصصانی از حوزه های مختلف می باشد.از جمله این متخصصان می توان به کارشناسان موضوعات درسی، طراحان آموزشی ، متخصصان سامانه آموزش مجازی ، طراحان سایت، هنرمندان گرافیک، برنامه نویسان چند رسانه ای،تولید کنندگان آثار سمعی و بصری و مهندسی سیستم اشاره کرد.

مدیریت و اجرای آموزشهای الکترونیکی

آموزش الکترونیکی (سامانه lms) را نمی توان راه حلی سریع و با گزینه ای ارزان قیمت برای مسائل و مشکات آموزشی دانست. یادگیری الکترونیکی هم همانند هر فعالیت آموزشی سازمان یافته دیگر، کاری پیچیده و دشوار می باشد. بسیاری از سازمانهای که قصد دارند آموزشهای الکترونیکی را به خدمت گیرند از این واقعیت غفلت می ورزند که اسقرارموفقیت آمیز یک نظام یادگیری الکترونیکی، نیازمند سخت کوشی و دقت بسیار در زمینه برنامه ریزی، مدیریت و اجرا می باشد.

یکی از مهمترین عواملی که در استقرارموفقیت آمیز نظام آموزش الکترونیکی نقش اساسی به عهده دارد، حمایتهای سازمانی می باشد. اگر هدف این باشد که آموزشهای به نحو موفقیت آمیزی در سازمان اجرا شوند، می بایست ابتدا حمایت کامل سطوح بالای سازمان جلب گردد. این حمایت نه تنها می تواند در زمینه تخصیص بودجه لازم برای انجام کار، مفید واقع شود بلکه در نحوه طرز تلقی و پذیرش دیگر بخشهای سازمان نیز می تواند موثر باشد. کارکنان سازمان می باید طرح مذکور را بپذیرند و نسبت به ان تعهد پیدا کنند.

برای ایجاد یک محیط آموزشی مناسب می باید فناوری های قوی ، قابل اطمینان و به صرفه را به خدمت گیرد و سعی کنید در طراحی و تدوین دوره های آموزش الکترونیکی، رویکردی تیمی را مد نظر قرار دهید. همچنین متخصصان موضوعات درسی نیازمند کمک هایی در زمینه طراحی دوره و حق انتشار اثر خود می باشند.

در هر حال یادگیری الکترونیکی در سامانه آموزش مجازی نمی تواند به خودی خود موجب کارایی و اثر بخشی آموزش و یادگیری شود. اگر می خواهید این آموزشها کارآمد و اثر بخش باشند، توجه و دقت زیادی می باید صرف مرحله اجرا شود. این به معنای توجه کافی در گزینش و ثبت نام فراگیرندگان، تسهیل و پشتیبانی یادگیری، سنجش پیامد های یادگیری، ارائه بازخورد به فراگیرندگان، ارزشیابی میزان تاثیرات آموزشهای الکترونیکی در سازمان می باشد.

ارزشیابی تاثیرات آموزش الکترونیکی

یکی از اهداف اصلی ارزشیابی، تاثیر گذاری بر تصمیمات آینده می باشد . در صورتیکه سازمانی بخواهد ماموریت خویش را تحقق بخشد ، می باید نوعی راهبرد جامع ارزشیابی را برای بررسی تاثیرات فعالیت هایی چون آموزش، یادگیری و پژوهش تدوین نماید. این راهبرد می باید نوعی رویکرد نظام مند و جامع را برای جمع آوری انواع مختلف داده ها و بازخوردها از منابع گوناگون و با کمک ابزار مختلف اتخاد نماید.

یک راهبرد ارزشیابی می باید مشتمل بر تحلیل مبداء-مقصد و فعالیتهای ارزشیابی تکوینی، تراکمی و تلفیقی باشد و ارزشیابی آموزشهای الکترونیکی چیز متفاوتی نیست و می باید در آن داده هایی از کلیه ذینفعان به دست آورید.

البته امروزه اهمیت یادگیری الکترونیکی غیرقابل چشم پوشی است، که می تواند بهترین گزینه یادگیری برای افرادی باشد که وقت کافی پای نشستن در کلاس‌های فیزیکی را ندارند.

مهم ترین اصول آموزش الکترونیکی

در صورتی که برای ارگان و یا مرکز آموزشی خود به دنبال استفاده از آموزش الکترونیکی یا مجازی هستید بهتر است قبل از اقدام با اصول آموزش الکترونیکی آشنا شده تا بتوانید به شکل مناسبی برنامه ریزی و اقدام کنید. در ادامه با راهنمای اصول يادگيري الكترونيكي همراه ما باشید.

تناسب محتوای آموزشی با نیازها و قابلیت های افراد

در ابتدای راهنمای اصول يادگيري الكترونيكي یکی از مهم ترین آن را بازگو خواهیم کرد. تناسب محتوای آموزشی با نیازهای افرادی که قرار است در دوره های آموزشی شرکت کنند اولین و مهم ترین اصل این شیوه آموزش است. بدون شک محتوای آموزشی برای یک دوره کوتاه مدت در سازمان و ارگان شما با محتوای آموزشی در یک مرکز آموزشی مانند دانشگاه و آموزشگاه متفاوت است. شما باید به این مساله توجه داشته باشید که محتوای آموزشی با نیازهای افراد و سازمان تناسب داشته باشد.

از طرف دیگر محتوای آموزشی باید با میزان قابلیت ها و توانمندی های افراد نیز تناسب داشته باشد. از آن که در بخش هایی از آموزش الکترونیکی یا مجازی یادگیری و آموزش به صورت خودآموز انجام می شود و فرد با مطالعه و یا مشاهده فایل های آموزشی به دنبال یادگیری باید حتما محتوای آموزشی با میزان توانمندی و قابلیت افراد تناسب داشته باشد. استفاده از محتواهای سطح بالا و سنگین که سنخیتی با میزان تحصیلات و توانمندی افراد ندارد، به سرعت آن ها را دلسرد می کند.

آموزش بر اساس دانش روز

یکی دیگر از اصول آموزش الکترونیکی که اهمیت به سزایی در فرایند یادگیری دارد، توجه به تغییرات پیوسته علم، دانش و تکنولوژی است. با توجه به سرعت پیشرفت علم وفناوری در جنبه های مختلف شاهد آن هستیم که بسیاری از محتواهای آموزشی کهنه شده و جای خود را به متون جدید و به روز می دهند. یکی از ضروریات و اصول مهم در آموزش الکترونیکی توجه به تغییرات مهم در زمینه های علمی و پژوهشی و آموزش بر مبنای علم به روز شده است.

استفاده از کلاس های آنلاین با زمان مناسب

online learning

در صورتی که سامانه آموزش مجازی شما به گونه ای است که بخش هایی از آموزش به صورت آنلاین و شرکت در کلاس های مجازی صورت می گیرد، یکی از مهمترین اصول يادگيري الكترونيكي توجه به زمان برگزاری کلاس ها است. شاید با خودتان فکر کنید که چون افراد همانند روش های سنتی و حضوری مجبور به نشستن در کلاس درس نیستند، می توانید ساعت بیشتری را به کلاس های آنلاین خود اختصاص دهید. اما این باور کاملا اشتباه است. کلاس های آنلاین با مدت زمان طولانی باعث کاهش بازده شده و حتی افراد بسیاری را مجبور به ترک کلاس می کند. بنابراین این بخش از راهنمای اصول يادگيري الكترونيكي را باید کاملا جدی بگیرید و در آموزش الکترونیکی خود حتما به زمان مناسب کلاس های آموزشی توجه کنید.

استفاده از روش های مختلف آموزش

محتواهای آموزشی که در سامانه lms در اختیار دانشجویان قرار می گیرد بسیار متنوع است و استفاده از آن ها از بدیهی ترین اصول آموزش الکترونیکی است اما آنچه که شیوه شما را از سایرین متمایز می کند کیفیت و نحوه استفاده از تنوع محتواها است. این منابع  شامل کتاب ها و جزوه های آنلاین، فیلم های آموزشی، فایل های صوتی و تصاویر مختلف است که هر کدام برحسب نیاز مورد استفاده قرار می گیرد. علاوه بر موارد فوق نرم افزارها و شبیه سازهای مختلف نیز تا حد زیادی می تواند بر کیفیت یادگیری تاثیر گذاشته و افراد را به صورت ملموس و عینی با پدیده های علمی مختلف آشنا کند. بنابراین در طراحی و استفاده از آموزش الکترونیکی، محتواهای آموزشی خود را در تمام شکل های مختلف تهیه کنید.

سیستم آزمون و ارزیابی

چه شما از آموزش الکترونیکی در ارگان و سازمان خود استفاده کنید و چه در دانشگاه و آموزشگاه، حین برگزاری دوره های آموزشی و پایان آن باید از سیستم آزمون و ارزیابی استفاده کنید. همانند آموزش حضوری در آموزش الکترونیکی نیز شما نیاز دارید میزان یادگیری و آمادگی دانشجویان و کارمندان خود را سنجیده و به آن ها امتیاز و نمره دهید.

ایجاد تعامل میان دانشجویان و اساتید

سامانه آموزش مجازی (سامانه lms) به معنای قطع تمامی راه های ارتباطی میان کارمندان، دانشجویان و اساتید نیست! بلکه یکی مهم ترین اصول يادگيري الكترونيكي ایجاد راه هایی برای تعامل افراد با یکدیگر است. در این شیوه آموزشی دانشجویان و کارمندان باید بتوانند برای همفکری و انجام کارها و پروژه های گروهی با یکدیگر ارتباط داشته و به تبادل اطلاعات بپردازند. همچنین همانند آموزش حضوری دانشجویان باید بتوانند با مدرس خود نیز ارتباط آنلاین داشته، پروژه ها و تکالیف خود را تحویل داده و سوالات و ابهامات خود را بپرسند.

استفاده از سیستم بازخورد و نظرسنجی

بدون شک شما بعد از طراحی و استفاده از روش های آموزش الکترونیکی ایراد ها و معایبی خواهید داشت که شاید خودتان متوجه آن نشوید. همانند سیستم نظرسنجی در بخش های آموزش آنلاین، حتما در بخش آموزش الکترونیکی خود نیز از کارمندان، دانشجویان و اساتید نظرسنجی کرده و از آن ها بازخورد بگیرید. این مساله تا حد بسیار زیادی نقاط ضعف و قدرت کاری شما را به شما نشان داده و شما را به سمت موفقیت هدایت می کند.

تناسب با روندهای بین المللی و مسائل اجتماعی

یکی دیگر از اصول آموزش الکترونیکی، استفاده از محتوا و روش هایی متناسب با مسائل به روز بین المللی، سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و علمی است. در واقع در صورتی که شما از سامانه آموزش مجازی برای مراکز آموزشی یا سازمان خود استفاده می کنید، این شیوه نوین باید با اهداف کاری، سنت ها و فرضیات اولیه جامعه هدف تناسب داشته و بر اساس آن طراحی صورت گیرد.

 فناوران اطلاعات وستا به پشتوانه سالها تجربه در حوزه تخصصی آموزش الکترونیکی آمادگی دارد بعنوان مشاور در پیاده سازی سامانه آموزش الکترونیکی و راهنما برای اینکه بتوانید تمامی اصول که باید در آموزش الکترونیکی رعایت کنید را دارد. خوشحال می شویم بتونیم تجربه چندین ساله خودمان را با شما به اشتراک بگذاریم تا رسالتمان را در این حوزه انجام دهیم. 

در ایران عزیز نیز با توجه مدل آموزشی، مراکز آموزش اقدام به تهیه سامانه ال ام اس می کنند. شرکت فناوران اطلاعات وستا  از باسابقه ترین شرکت های آموزش مجازی که تاکنون توانسته در زمینه پیاده سازی سامانه آموزش مجازی با ارائه راهکار های آموزش الکترونیکی به مشتریانش خدمت رسانی کند. لازم به توضیح است که وستا در قسمت های مختلف بازار آموزش الکترونیکی کشور اعم از آموزش های دانشگاهی، سازمانی و آزاد، مشتریانی بزرگی دارد.

منابع  :

بدرول اچ خان بدرول اچ خان، قائنی مترجم:عماد، عبدحق بابک. معرفی کتاب: مدیریت یادگیری الکترونیکی. مجله دانشگاهی پادگیری الکترونیکی. ۱۳۹۱; ۳ (۲) :۵۵-۵۶

یادگیری الکترونیکی و آموزش و پرورش تالیف رحیم عبادی 1383

ویکی پدیا