گیمفیکیشن و کاربرد آن در آموزش مجازی چیست؟

این مورد را ارزیابی کنید
(3 رای‌ها)

همه ما تجربه خواب آلودگی در محیط کلاس رو تجربه کردیم حتی اگر درس خوان هم که بوده باشیم. غالبا آموزش های حضوری بدلیل عدم انعطاف پذیری از کیفیت لازم برخوارد نیستند نه به این دلیل که اساتید دانش کافی را در اختیار ندارن و نه به این دلیل که ما به بلوغ لازم نرسیده ایم، بلکه به این دلیل که در دنیای کنونی و با وجود دغدغه های افراد که چه به خواهیم و چه نخواهیم هر روز درگیر آن ها هستیم باعث شده است که ما کمتر تلاش کنیم که برای ارتقای سطح دانش برنامه ریزی کنیم خصوصا در این برهة زمانی که علاوه بر تمامی دغدغه ها مشکلات مالی و هزینه ای بالا، ما را مجبور می کنند که در هزینه های آموزشی صرفه جویی کنیم.

با پیشرفت تکنولوژی و دسترسی به بستر های آموزش الکترونیکی شرایط تقریبا تغییر کرده است و امکان ارتقا سطح دانش با کمترین هزینه ها برای تمام افراد فراهم شده است. عموماً افراد بدلیل کمبود وقت و با در نظر گرفتن بهینه بودن هزینه های راه اندازی سامانه آموزش مجازی به سمت یادگیری مجازی و الکترونیکی گرایش پیدا کرده اند. بستر های آموزش الکترونیکی شبیه سازی شده محیط های آموزشی هستند که شرایطی را فراهم می کنند که افراد بتواند دوره های آموزشی خود را بصورت الکترونیکی بگذرانند و از امکاناتی همچون انجمن، تالار گفتگو، تمرین و .... استفاده کنند. در کنار تمامی این امکانات بستر دیگری همچون کلاس مجازی فراهم شده تا فراگیران با مدرس ارتباط زنده برقرار کنند. تمامی این بستر های آموزشی به کمک فراگیران آمده اند تا کمک کنند تجربه یادگیری الکترونیکی برایشان موثر واقع شود.

تا اینجا متوجه شدیم آموزش مجازی یک راه حل آسان و دست یافتنی برای یادگیری در فضای مجازی است. اما این روش هم دارای معایبی است که می خواهیم به آنها اشاره کنیم.

تصور کنید زمان امتحانات است و شما تقریبا دارای یک فرجه 2 هفته ای هستند بیشتر افراد به دلیل اینکه فکر می کنند که زمان کافی در اختیار دارند خیلی جدی بر روی مطالعه تمرکز نمی کنند. در آموزش الکترونیکی هم ما دچار همین مشکل هستیم. چون شعار یادگیری الکترونیکی، آموزش بدون محدودیت زمانی و مکانی است خیلی از افراد انرژی و زمان کافی برای کسب دانش را نمی گذارند.

گیمیفیکیشن (Gamification) چیست؟

Gamification راه حلی جذاب برای انگیزه بیشتر در یادگیری و انجام فرایند های بازی وارنه در سامانه آموزش مجازی است.

گیمیفیکیشن (Gamification) به مفهوم استفاده از اجزا و تفکرات بازی‌گونه در زمینه‌هایی است که ماهیت بازی ندارند. رسالت اصلی گیمیقیکیشن استفاده از اِلمان هایی همچون  Badge و Leaderboard برای ایجاد انگیزه و اشتیاق در کاربران و فراگیران است. با کمک این نشان هایی که در فواصل یادگیری در اختیار فراگیران قرار می گیرد آنها تلاش می کنند برای دریافت این نشان ها و کسب رتبه بالا بیشتر درگیر یادگیری شود که این امر منجر به بالا رفتن بهره وری و در نهایت کسب بازخورد مناسب برای افراد و سازمان می شود.

اگر بخواهیم تعریف ساده ای از گیمیفیکیشن(Gamification) ارائه دهیم، باید بگوییم؛ گیمیفیکیشن یعنی انجام کارها با بازی، اما کارهایی که جنبه بازی ندارند به عبارتی، گیمیفیکیشن استفاده از المانها و تفکرات بازیگونه در زمینه هایی است که ماهیت بازی ندارند، هدف اصلی گیمیفیکیشن افزایش مشارکت، وفاداری و لذت مخاطب است .

در ادبیات انگلیسی دو کلمه متفاوت Game و Play به معنای بازی به کار میروند، در حالی که در ادبیات فارسی تنها یک کلمه بازیوجود دارد. در زیر به تفاوت این دو کلمه پرداخته می شود.

  • Play : فعالیتی است بدون هدف، تنها جهت سرگرمی
  • Game: فعالیتی است دارای قواعد، هدف و چارچوب، همراه با سرگرمی

 

gamification in elearning

 

گیمیفیکیشن در آموزش

دسترسی به آموزش های پیشرفته، مخصوصا برای مردم کشورهای در حال توسعه، به طور بازدارنده ای گران و تنها برای نخبگان و ثروتمندان جامعه قابل استفاده است. گیمیفیکیشن با شماری از روندها که اشتیاق و درگیری دانش آموزان نسبت به یادگیری را تغییر می دهند، ادغام شده و دسترسی به آموزش و شناسایی استعدادها را تسهیل نموده است .

یکی از جدیدترین این راهکارها استفاده از مفاهیم مرتبط با بازی در طراحی دوره های آموزشی است. استفاده از این مفهوم روز به روز در حال گسترش است. این موضوع باعث ایجاد یک فرصت عالی برای افزایش بازدهی آموزش و یادگیری افراد می شود. کاربست مفاهیم بازی در آموزش اجازه می دهد که به جای کلاس های خشک و خسته کننده از روش های جذاب و نوین و مبتنی بر فعالیت های ادامه دار و تکمیل شونده در داخل و خارج از محیط کار استفاده شود. مزیت بازی ها در آموزش این است که بسیار سرگرم کننده، ساده، قابل فهم، قابل جاب ایی و بدون محدودیت زمانی و مکانی و فردی هستند. پژوهشها نشان داده است که استفاده از عناصر بازی در محیط آموزشی انگیزه افراد را افزایش می دهد. همچنین استفاده از مفاهیم بازی در طراحی آموزش در مشارکت افراد در فعالیت های مختلف تاثیر مثبتی دارد و استفاده از جایزه ها و امتیازهای م ازی باعث همکاری بیشتر افراد می شود .

استفاده از گیمیفیکیشن در آموزش باعث افزایش رضایت کاربران، تسهیل تعاملات اجتماعی، افزایش توانایی حل مسئله و حمایت کاربران از روند آموزش می شود. یکی از مهم ترین دلایل استفاده از گیمیفیکیشن، تبدیل آموزش به سرگرمی و تشویق نوآوری و خلاقیت می باشد .

مزایای گیمیفیکیشن در سامانه آموزش مجازی

- لذت بیشتر در محیط یادگیری

- بالا رفتن شوق یادگیری

- مشاهده روند پیشرفت و تلاش برای بهتر شدن

- کاهش استرس در زمان یادگیری

- حذف باخت و شکست برای فراگیران

- ارتقای اعتماد به نفس در جهت بهبود روند یادگیری

- تقویت ریسک پذیری کاربران

- آموزش بیشتر در ازای پاداش

بازی واری یا بازی سازی شرایطی را در اختیار یادگیرندگان قرار می دهند که یادگیری نه تنها کسل کننده نباشد بلکه شوقی را ایجاد می کند که فراگیران علاوه بر اینکه آموزش های لازم را یاد می گیرند بلکه یک تجربه شادی را در خلال یادگیری تجربه خواهند کرد.

- افزایش سطح ارتباط برقرار شده بین یادگیرنده و محتوای آموزشی: گیمیفیکیشن با تقویت حس پیشروی به سوی هدف، توجه یادگیرندگان به محتوای آموزشی را جلب کرده و به آنها انگیزه می بخشد. وقتی یادگیرندگان در خصوص فرآیند یادگیری احساس مثبتی دارند و میدانند که به طریقی پاداش دریافت خواهند کرد، دیگر صرفا مشاهده گرانی منفعل نبوده و به شرکت کنندگان فعالی تبدیل خواهند شد. بدین طریق آنها قادر خواهند بود با اثربخشی بیشتری اطلاعات را دریافت کرده و آن را به حافظه بلندمدت خود بسپارند، زیرا دانشی که به این شیوه در ذهنشان ذخیره شده است با تجارب و خاطرات خوشایندی که شما با به کارگیری گیمیفیکیشن برایشان فراهم کرده اید در ارتباط است.

- افزایش سرگرمی و تعامل دوجانبه در حین فرآیند آموزش الکترونیکی: هر چند شما اهداف و خروجیهای آموزشی مشخصی را دنبال میکنید اما تا زمانی که یادگیرندگان واقعا در مورد چیزهایی که میخواهند یاد بگیرند ترغیب نشوند، هیچکدام از این اهداف و خروجیها به شیوه موثری حاصل نخواهد شد. گیمیفیکیشن نه فقط غنای آموزشی را در آموزش الکترونیکی افزایش میدهد، بلکه آن را سرگرم کننده و هیجان بخش نیز میکند. ضمن اینکه به فرآیند آموزشی، ساختاری تعاملی می بخشد. این ویژگی این احساس را به یادگیرندگان میدهد که آنها خود بخشی از فرآیند یادگیری هستند و فردیت آنها بر خروجی کار تاثیر میگذارد.

- بهبود جذب و ذخیره اطلاعات: چه در حال طراحی یک دوره آموزش الکترونیکی برای بزرگسالان باشید یا بخواهید دورهای برای دانش آموزان طراحی کنید، هدف همواره یکسان بوده و آن به خاطر سپردن آموخته ها توسط یادگیرندگان است. از آن مهمتر این است که یادگیرندگان بتوانند هر زمان که در دنیای واقعی به آموخته هایشان نیاز داشتند، به آن دسترسی پیدا کنند. گیمیفیکیشن با تلفیقی از بالا بردن آگاهی در مورد مزایای آموخته ها و کمک به ترشح اندورفین در بدن یادگیرنده، میتواند موجب بهبود جذب و ذخیره اطلاعات شود.

- فراهم کردن امکان مشاهده کاربرد آموخته ها در دنیای واقعی: گیمیفیکیشن این امکان را برای یادگیرندگان فراهم می آورد تا کاربرد آموخته هایشان را در دنیای واقعی مشاهده کنند. آنها از این طریق قادر خواهند بود مشاهده کنند چگونه انتخابهایشان در فرآیند بازی، بر پیامدها و پاداشها تاثیر میگذارد. اگر آنها انتخابهای درستی نداشته باشند، قادر به پیشرفت به مراحل بعدی و دریافت پاداشهای آن نخواهند بود. در واقع شما در فرآیند بازی این امکان را فراهم میکنید تا یادگیرندگان کاربرد یک موضوع را در خارج از فضای کلاس مجازی نیز مشاهده کنند. بعدها وقتی آنها در محیطهای واقعی قرار بگیرند، قادر خواهند بود دانشی را که در فرآیند بازی مورد آزمون قرار داده اند، تبدیل به مهارتهای حرفهای و فردی کنند.

- بهبود تجربه کلی یادگیری برای تمامی سنین: صرف نظر از گروه سنی هدف، گیمیفکیشن تجربه کلی یادگیری را اثربخش تر می سازد. موضوعاتی که از نظر محتوایی جذاب نیستند یا پیچیده هستند، به کمک گیمیفیکیشن برای مخاطب جذابتر و یادگیری آن آسانتر می شود. می توان طوری گیمیفیکیشن را با دوره های آموزش الکترونیکی در هم آمیخت که اصلا یادگیرنده متوجه نشود که در حال دریافت اطلاعات جدید است. به این طریق جذب اطلاعات تبدیل به یک فرآورده فرعی( byproduct ) فرآیند آموزش میشود، زیرا تمرکز یادگیرنده بر پیشرفت در بازی و دریافت پاداشها است. این باعث می شود از اضطراب یادگیرنده کاسته شود زیرا ذهن او بیشتر درگیر لذت بردن از بازی است.